Arbeid en attitude

door

DE SNIJD / Armand Snijders

Opnieuw ging er een Wrokoman Dey voorbij. En weer vroeg ik mij af welke waarde de 1 mei-viering nog heeft. Nog los van het feit dat eigenlijk raar is de meeste mensen juist op de Dag van de Arbeid níet hoeven te werken, vraag ik mij af of de betekenis van deze dag wel doordringt tot mensen. Die is zo’n 140 jaar geleden ontstaan als internationale strijddag voor betere werkomstandigheden.

Vraag in Suriname naar de achtergronden en de meeste mensen zullen zeggen ‘ik weet het niet’ of ‘het is een vrije dag’. Wat kun je ook anders verwachten in een land waar de gemiddelde arbeidsmoraal dramatisch slecht is en daardoor de bijbehorende attitude onder het vriespunt is.

“Er is waarschijnlijk nooit onderzoek naar gedaan, maar ik vermoed dat heel veel mensen diep ongelukkig zijn in het werk dat zij doen”

Zonder nu direct iedereen over één kam te scheren, want er zijn echt heel veel mensen die wel hun benen uit het lijf lopen en zich kapot werken om zichzelf hoger op de maatschappelijke ladder te krijgen of gewoon om andere mensen te helpen. Die ken ik namelijk ook genoeg. En misschien zijn dat er wel meer dan zij die totaal niet gemotiveerd zijn.

Ik richt mij vooral op het leger arbeidskrachten dat er de kantjes vanaf loopt en nauwelijks iets presteert waar de samenleving profijt van heeft. Er is waarschijnlijk nooit onderzoek naar gedaan, maar ik vermoed dat heel veel mensen die diep ongelukkig zijn in het werk dat zij doen. Niet omdat ze hun werk niet leuk vinden, maar simpelweg omdat ze – in hun ogen – onvoldoende krijgen betaald of omdat de omstandigheden er omheen niet optimaal zijn.

Ik denk dan vooral aan het enorme leger ongemotiveerden dat bij lanti in dienst is en waar iedere burger met enige regelmaat mee wordt geconfronteerd. Ook ik heb ze in mijn familie- en vriendenkring en als ik hun verhalen hoor, word ik daar niet vrolijk van. Het is grotendeels gesubsidieerde werkverschaffing.

Ook bij veel leerkrachten heb ik tegenwoordig het gevoel dat zij hun baantje vooral níet leuk vinden. Terwijl het vroeger vooral een roeping was om voor de klas te gaan staan – en het vak nog respect afdwong – hebben zij de opleiding waarschijnlijk gevolgd omdat ze nergens anders terecht konden.

Leerkrachten die enthousiast vertellen over hun werk en de kinderen die ze les geven, moet je tegenwoordig met een vergrootglas zoeken. En dan zijn het vaak de ouderen. Misschien overdrijf ik wat, maar het is in ieder geval anders dan zo’n dertig jaar geleden toen je nog echt struikelde over bevlogen onderwijsgevenden.

Tegenwoordig zie ik jonge leerkrachten op hun status in de WhatsApp op de woensdag al verzuchten dat ze nog een halve week hebben te gaan en vanaf de tweede week van de maand komen de klaagzangen over dat hun salaris al op is. Dat laatste wil ik graag geloven, maar val daar de WhatsApp-gebruikers die jou volgen – meestal ouders en soms leerlingen – niet mee lastig!

Die hebben hun eigen problemen en beslommeringen aan hun kop. Bovendien helpt klagen via de app niet. Als leerkracht zul je toch echt tot vervelens toe met je collega’s op de stoep van tante Jenny of ome Dirk moeten gaan liggen om je zin proberen te krijgen.

Vertrouw ook vooral niet op leiders van de vakbond, want die laten de arbeiders over het algemeen barsten en zijn vooral bezig om een bordje tjauwmin of anders lekker voor zichzelf in de wacht te slepen. Kijk maar naar Reshma, om een voorbeeld te noemen. Die loopt binnen via Havenbeheer, terwijl de leerkrachten verzuipen. Veel bonden zijn tegenwoordig verweven met de politiek, waarvoor de werkende klasse een torenhoge prijs betaald.

Arbeid is onder deze regering tot een ondergeschoven kindje verworden. Want het ministerie van Arbeid is opgedoekt en weggeschoven naar Volksgezondheid, met weliswaar een eigen onderminister, die echter behoorlijk tandeloos is. In de politiek krijgt de factor ‘arbeid’ slechts mondjesmaat de aandacht.

Al vlogen de goedbedoelde verklaringen rond de nationale vrije dag de samenleving wel weer om de oren. Bijvoorbeeld van de Surinaamse Partij van de Arbeid (SPA), die niets meer voorstelt en vandaag de dag allesbehalve arbeidt. Toch kwam de vleugellamme partij met een boodschap voor de arbeiders, zoals iedere partij dat als een soort clowneske traditie dat bij elke nationale vrije dag doet. Het dient vooral als bladvulling voor veel media, hoewel er geen hond is die de partijgekleurde boodschappen serieus neemt. De SPA pleit dit jaar onder meer voor een ‘herwaardering van álle vormen van arbeid’. Dat roept ze al vele decennia, maar er is weinig verandert.

Uit de verklaringen van de VHP en de NDP kon je opmaken dat het partijen meer gaat om de ander een sneer te geven dan te proberen een heldere boodschap uit te dragen. Het contrast in die boodschappen kon niet groter zijn: de NDP schreef in ‘Samen bouwen aan waardig werk en economisch herstel’ dat de paarse partij sinds 1 mei 2025 de situatie in het land heeft verbeterd omdat ‘toen velen de druk van de zware omstandigheden voelden’. Dat is natuurlijk volslagen onzin, maar daar staan de standaardboodschappen tijdens hoogtijdagen uit.

Immers, het was een jaar geleden een stuk beter dan in 2020, toen de NDP-regering van Desi het land in chaos had achtergelaten en daar Chan mee had opgezadeld. Maar bij de paarse club denken ze nog altijd dat als je je eigen falen verzwijgt, dat iedereen het vergeet. Want het volk bestaat toch vooral uit domme mensen, zo denken ze in Ocer.

De VHP vindt dat het huidige leiderschap faalt, de arbeider dieper in de crisis duwt en de economie in het slop is geraakt door mismanagement van de regering. Dat ook haar tekortschietende beleid daar een flink steentje heeft bijgedragen, wordt gemakshalve niet gemeld.

Dus beide boodschappen bevatten vooral leugens en halve waarheden; wie moet de burger dan geloven? Ik zou zeggen: geloof politieke partijen en politici vooral niet. Ze zitten daar – op een enkele uitzondering na – voor hun eigen gewin! En zeker niet voor de arbeidende klasse, die het land vooral draaiende houdt. Als ze hun eigen attitude nou eens proberen op te krikken, komt het vast ooit goed met Suriname. Dan maken ze politici grotendeels overbodig.

armand.snijders@gmail.com