Als noodmaatregel wordt verward met opzet

door

INGEZONDEN

In de discussie die is ontstaan rond de oprichting van GuySure door Grassalco lijkt één vraag opvallend afwezig: waarom is voor deze constructie gekozen? In plaats daarvan wordt vrijwel exclusief ingezoomd op de juridische vorm, losgezongen van de context waarin beslissingen zijn genomen.

Dat is niet alleen onvolledig, maar ook onrechtvaardig tegenover directeur Wesley Rozenhout en de overige Grassalco-medewerkers die onder extreme druk hebben meegewerkt aan de oprichting van GuySure. Wie de situatie bij Grassalco kent ten tijde van Rozenhouts aantreden, weet dat het bedrijf feitelijk in noodweer verkeerde. De productie lag stil, schulden stapelden zich op, salarissen stonden onder druk en het vertrouwen van partners was broos. In zo’n context is de vraag niet alleen wat juridisch ideaal is, maar ook wat praktisch en operationeel mogelijk is binnen de beschikbare tijd en ruimte.

Waarom heeft men gekozen voor deze specifieke constructie in Guyana om de dochteronderneming GuySure door medewerkers van Grassalco te laten oprichten?

Was het kwade opzet, of was het een noodmaatregel om bureaucratische blokkades  te omzeilen en het bedrijf überhaupt weer te laten functioneren?

Een relevante, maar tot nu toe nauwelijks besproken vraag is: voldeed Grassalco op dat moment aan de formele vereisten om zich als staatsbedrijf in Guyana te registreren? Wie bekend is met buitenlandse bedrijfsregistratie weet dat staten en staatsbedrijven vaak aanvullende eisen, garanties en goedkeuringen nodig hebben: van aandeelhoudersverklaringen en jaarverslagen tot staatsgaranties, van notariële legalisaties tot politieke accordering op meerdere niveaus. Dat zijn trajecten die maanden — soms jaren — kunnen duren. Had Grassalco die tijd?

De realiteit is dat Grassalco dringend buitenlandse inkomsten nodig had. Niet als winstoptimalisatie, maar om het bedrijf overeind te houden: om salarissen te kunnen blijven betalen, om operationeel te blijven en om überhaupt perspectief te creëren. In dat licht bezien is het allesbehalve ondenkbaar dat een tijdelijke of pragmatische constructie is gekozen om snel toegang te krijgen tot de Guyanese markt. Dat maakt zo’n constructie niet automatisch frauduleus. In veel landen, zeker in crisissituaties, worden juridische tussenoplossingen gebruikt, met de expliciete bedoeling deze later te regulariseren zodra de formele randvoorwaarden zijn ingevuld.

Andere cruciale vragen die niet of nauwelijks worden gesteld:

Wie waren de (juridische) adviseurs?

• Wie was de persoonlijke legal advisor van Rozenhout?

• Wie was verantwoordelijk voor de daadwerkelijke inschrijving van het bedrijf in Guyana?

• Heeft Rozenhout dit zelf gedaan, of is hij afgegaan op advies van juristen, consultants of interne specialisten?

• En belangrijker: waar staan die adviseurs nu?

Het is te gemakkelijk — en misschien zelfs selectief — om achteraf verontwaardigd te roepen dat “het fout is gegaan”, terwijl dezelfde mensen destijds om de tafel zaten, meeschreven, meebeslisten of zelfs aandrongen op snelheid en pragmatisme.

Ook hier geldt: transparantie vereist dat niet alleen de directeur, maar álle betrokkenen worden meegenomen in het verhaal. Wat was de rol van juridisch adviseur Ebu Jones die bij (vrijwel) elke trip naar Guyana erbij was? Was hij adviserend? En Patrick Bel, onderdirecteur Commercial Affairs: handelde hij bij de inschrijving van GuySure in Guyana binnen een expliciet mandaat, op basis van instructies, of als technisch uitvoerder van besluiten die elders waren genomen? Zonder deze vragen te beantwoorden, ontstaat een eenzijdig narratief waarin verantwoordelijkheid selectief wordt toegewezen.

Het huidige debat dreigt te verzanden in een formalistische lezing van bestuur, alsof besluiten worden genomen in een vacuüm, los van economische realiteit, tijdsdruk en institutionele verlamming. Maar bestuur in een noodlijdend staatsbedrijf is zelden schoon en lineair. Het is improviseren, afwegen, risico’s nemen — soms met onvolmaakte middelen. Dat vraagt om beoordeling met context, niet om morele verontwaardiging achteraf.

Waarom wordt informatie door de Raad van Toezicht in de pers gebracht door de voorzitter? Als uit onafhankelijk onderzoek blijkt dat er sprake was van persoonlijk gewin, opzettelijke misleiding of structureel misbruik door directeur Rozenhout, dan moet dat absoluut consequenties hebben.

Maar zolang die vaststelling er niet is, verdient Rozenhout — en met hem de medewerkers van Grassalco die hebben meegewerkt aan de oprichting van GuySure — iets anders dan publieke veroordeling bij voorbaat. Misschien is de kernvraag niet: “Waarom was de constructie juridisch onzuiver?” maar: “Waarom was het systeem zó verstopt dat men geen andere uitweg meer zag?”

Wie die vraag niet durft te stellen, is niet op zoek naar waarheid, maar naar een zondebok.

Hesdy Black

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.