Alphonsus

door

MONSIEUR JEANETTE / Christio Wijnhard

Mijn eerste maanden in Suriname heb ik voornamelijk beleefd als toerist. Ik heb dat bewust gedaan. Tegen mezelf gezegd dat ik niet met mijn Nederlandse bril moest komen. Gedurende het acclimatiseren besefte ik hoe diep dat westerse in mij geworteld was. Ik ontdekte overtuigingen die lijnrecht stonden tegenover wat goed voor mij was. Gewoon omdat ik een andere huidskleur heb. Een mooi voorbeeld is het verhaal van Alphonsus.

Het was een nationale vrije dag. Vroeger vond ik dat onzin, want ‘hoezo zoveel vrije dagen?’. Nu ben ik daarvan verlost. We weten nu dat vier dagen per week werken de productiviteit met 32 procent kan verhogen en, belangrijker nog, het welzijn verbetert. Ik besef wel dat daar een bepaald arbeidsethos voor moet zijn. Dat hebben wij in Suriname nog niet. Dat het goed komt, weet ik ook. De waarheid is dat nu velen van ons zes en soms zeven dagen per week werken. Veelal omdat we moeten overleven. Echter, ook omdat we een bepaalde westerse levensstijl willen hebben. Want dat is de aangeleerde norm.

Op die ‘zoveelste’ vrije dag liep ik door de straten van Paramaribo. In de Keizerstraat zag ik een rij van mensen. Bij een moskee werden maaltijden uitgedeeld. Tussen al die mensen stond een witte meneer. Naderhand bleek hij Alphonsus te heten en uit London te komen. Van de andere mensen in de rij weet ik tot op de dag van vandaag de naam niet. Waarom van Alphonsus wel? Omdat hij wit was. Die bruine mensen in de rij hadden het vast en zeker zelf gezocht. Dat die witte man daar stond, dat kon niet. Hem moest vast iets ergs zijn overkomen, waardoor hij nu aan lager wal was geraakt. Tussen onze mensen. Waar hij niet thuishoort. Och, wat was dat erg. Poeh poeh, nou nou.

Deze gedachtegang was niet uniek. Toen ik ’s deelde op social media reageerden mensen. Iedereen vond het zielig. ‘Hij hoort daar niet thuis.’ ‘Help hem!’, ‘Tjeh poti, baah, yepi a wit’ man.’ Dat zijn ongeveer de reacties geweest. Totaal niet dezelfde die we normaal geven als het om daklozen gaat die op ons lijken. Maar, er was een keerzijde aan het verhaal. Die snap ik nu pas veel beter. Men redeneerde vanuit zwakheid. Men beschouwde Alphonsus als ten dode opgeschreven. Onze mensen konden tegen een stootje. Hadden weerstand opgebouwd. Intergenerationeel. De casus Alphonsus heeft me geleerd hoe verregaand westerse indoctrinatie kan gaan wanneer we ons niet bewust zijn. Het kan zover gaan dat we onszelf pijn doen en daar trots op zijn. Dat we ons lijden bagatelliseren. En dat de witte pijn erger is.

Zouden we ook zo reageren als de geëxecuteerde inheemsen van Pikin Saron wit waren geweest? Zouden de agenten dan ook zulke lage straffen gekregen hebben? Zou er dan überhaupt, zoals nu het geval is, worden gevraagd om vrijspraak voor de agenten? Belachelijk overigens dat dit gebeurt! Of de mennonieten die volgens onze vorige president niet hier zijn. Maar regelmatig zien we deze bewezen racisten en milieuvernietigers vrij rondlopen. In ons land. Waarom hebben we ze niet de deur gewezen? Oh ja, iemand heeft ons wijsgemaakt dat zij ontwikkeling gaan brengen omdat wij dat zelf niet kunnen. Wij hebben dat aangenomen. Hoe krom! Waarom hebben we de Haïtianen geen land gegeven? Dat zijn mensen die bewezen hebben dat ze hard kunnen werken. In de landbouw. Maar die vernederen we liever. Omdat den blaka?.-.

christiowijnhard@gmail.com