Advies aan Nederlandse minister: Maak archieven over Suriname openbaar

door

Het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) heeft de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken geadviseerd om de beperkingen op archieven over Suriname uit de periode 1975 tot 1984 op te heffen. Volgens het adviescollege moet er meer openheid komen over deze belangrijke en turbulente periode in de Surinaamse geschiedenis.

In het adviesrapport Naar een gedeeld verleden, dat voortvloeit uit een motie van Tweede Kamerlid Don Ceder, stelt het ACOI dat de huidige beperkingen op de archieven bijdragen aan speculaties over onder meer de mogelijke betrokkenheid van Nederland bij gebeurtenissen in Suriname in die jaren.

De periode omvat onder andere de onafhankelijkheid van Suriname in 1975, de Sergeantencoup van 1980 en de Decembermoorden van 1982, waarbij vijftien tegenstanders van het militaire regime werden gedood.

Volgens het ACOI is het nu tijd om de dossiers beter toegankelijk te maken voor onderzoekers en het grote publiek. Het advies rust op drie pijlers.

Allereerst pleit het college voor het beëindigen van de huidige openbaarheidsbeperkingen. Volgens het ACOI zijn er geen zwaarwegende redenen meer om de archieven geheim te houden. Daarbij wordt verwezen naar een eerder advies van de algemene rijksarchivaris uit 2018, waarin ook werd aangedrongen op ruimere openbaarheid.

Daarnaast vindt het college dat de archieven niet alleen in Nederland beschikbaar moeten zijn. Het ACOI stelt voor om kopieën van de documenten ook toegankelijk te maken via de studiezaal van het Nationaal Archief in Suriname. Verder wordt geopperd om een deel van het archief online beschikbaar te stellen en voor privacygevoelige documenten een digitale studiezaal in te richten.

Tot slot adviseert het ACOI dat ook archieven van het Nederlandse ministerie van Defensie uit deze periode zo snel mogelijk worden overgebracht naar het Nationaal Archief, zodat eventuele relevante documenten eveneens toegankelijk kunnen worden gemaakt.

Het adviescollege baseerde zijn onderzoek op uitgebreid bronnenonderzoek in archieven van voornamelijk het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken, aangevuld met interviews met personen die betrokken waren bij of kennis hebben van de historische context.

Volgens het ACOI weegt het maatschappelijk belang van openbaarheid inmiddels zwaarder dan de bescherming van individuele belangen. Het college stelt dat de risico’s voor personen die zich destijds tegen het militaire regime keerden, tegenwoordig niet meer aanwezig zijn. Ook zijn veel direct betrokkenen inmiddels overleden, waardoor volledige openbaarmaking volgens het ACOI verantwoord is.

Het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding bestaat sinds 2022 en heeft als taak de toegang tot overheidsinformatie te bevorderen in het kader van de Nederlandse Wet open overheid (Woo).

Het adviesrapport kunt u hier downloaden:

advies-suriname-archieven-defDownload

..