Achteraf transparantie: de kunst van het te laat melden

Tijdens de openbare vergadering dinsdag in De Nationale Assemblee keurig medegedeeld dat een minister al van 31 januari tot en met 7 februari in het buitenland vertoeft. Niet morgen. Niet volgende week. Nee, al bijna een week onderweg.

De melding komt niet vooraf, maar achteraf, alsof het gaat om een onverwachte regenbui en niet om een strak geplande buitenlandse dienstreis waarvoor maanden van voorbereiding nodig zijn. Want niemand vertrekt op goed geluk naar Dubai voor een internationale conferentie zonder uitnodigingen, tickets, hotelreserveringen, protocollen en afstemming. Dat wist men. Dat weet men. En toch wordt het pas gemeld wanneer de delegatie al lang door de douane is.

Wat opvallend ontbreekt in zulke mededelingen is niet de bestemming, niet de conferentienaam, maar de prijs. Geen woord over hoeveel duizenden Amerikaanse dollars deze reis kost. Geen overzicht van tickets, dagvergoedingen, hotelkosten, beveiliging en bijkomende uitgaven. Transparantie eindigt steevast bij de vertrekhal, niet bij de staatskas. Terwijl het juist daar interessant wordt voor de burger die elke dag hoort dat er geen geld is.

Nog merkwaardiger is dat de vicepresident, die formeel dienstreizen accordeert, nergens verschijnt in dit verhaal. Hij tekent, hij keurt goed, maar blijft buiten beeld. Alsof goedkeuring vanzelf ontstaat. In een normaal bestuurssysteem zou juist hij vooraf verantwoording afleggen over noodzaak, timing en kosten. Maar hier wordt gezwegen tot de reis een voldongen feit is.

Wanneer burgers zich hierover opwinden, lijkt dat niemand werkelijk te deren. Niet de regering, niet de president. Verontwaardiging is achtergrondruis geworden. In Nederland zou men het minder diplomatiek formuleren en zeggen dat je geen bestuur moet samenstellen met mensen die transparantie verwarren met een persbericht achteraf.

Zo blijft het patroon intact. Eerst gaan. Dan melden. En nooit uitleggen wat het kost. Dat is geen slordigheid, dat is systeem.

...