‘Commerciële activiteiten nabij hoofddam ongewenst en gevaarlijk’

door

Economische belangen boven veiligheid?

Het is een en al activiteit op een deel van de hulpdammen bij het Afobakastuwmeer. Die liggen verder van de dam, nadat het uitzichtpunt gepasseerd is. Boten die af en aan varen om mensen verder het stuwmeer op te brengen en auto’s die heen en weer rijden, zijn een bekend verschijnsel. Maar voor wie na een paar jaar de plek weer bezoekt, valt ook op dat er flink gebouwd wordt. Ook benzine, diesel en smeermiddelen worden dichtbij het water verkocht. Of dat veilig is voor een dam die gemiddeld 20 miljard kubieke meter aan water tegenhoudt? Daar lijken partijen niet op één lijn over te zitten.

Tekst beeld  Euritha Tjan A Way

Beeld Euritha Tjan A Way en Edwin Pansa

Districtssecretaris Edwin Pansa van Brokopondo denkt dat het wel veilig zal zijn. “Er zijn zeker vijf verkooppunten van benzine en diesel op de hulpdammen. Maar de tanks staan niet aan de kant van het water, maar bij de weg aan de overkant”, legt hij uit. Hij verwijst naar een locatie op de hoofdweg die boven en langs de aanmeerplekken aan het water, loopt. “Bovendien hebben alle betrokkenen een vergunning van de staat om te verkopen.”

VergunningsvoorwaardenEen van de ondernemers die benzine verkoopt, heeft een mechanisme bedacht om via een pijp die onder de grond loopt, de olie te vervoeren naar een bovengrondse installatie aan de rand van het stuwmeer. Auto’s rijden af en aan rondom de installatie en arbeiders zitten in het hok waar de installatie is opgesteld. Van daaruit worden grote vaten olie via haspels in de boten gepompt. Pansa zegt dat ook dit niet uniek is. “Enkele andere ondernemers zitten ook aan het water en vullen de boten op die manier. Het enige wat er is, zijn natuurlijk lekkages, maar dat kan je niet voorkomen”, meent de districtssecretaris. Een andere ondernemer heeft een vergunning om via een tankerboot olie te vervoeren naar ondernemers in de goudvelden in het stuwmeer.

Een ondernemer die benzine verkoopt, heeft een mechanisme bedacht om via een pijp die onder de grond loopt, de olie te vervoeren naar een bovengrondse installatie aan de rand van het stuwmeer.

Een ondernemer die ook via haspels benzine verkoopt, was voornemens een verdieping bij te bouwen en had naar verluidt een vergunning gekregen voor het opzetten van een pompstation. In de vergunningsvoorwaarden die gelden voor winkeliers die brandstof verkopen in vaten staat dat lekkages opgevangen moeten worden. Daarnaast moeten de vaten opgeslagen worden in een betonnen ruimte en moet er een afstand van vijftien meter zijn tussen de opslagplaats en belendingen. Ook moeten de bovengrondse vulpunten deugdelijk beschermd zijn tegen aanrijdingen. Wanneer gekeken wordt naar de voorwaarden voor propaan, geldt een afstand van vijf meter tussen opslagplaats en belendingen.

Strenge regels

Voor wat betreft een pompstation zijn de regels veel strenger. Zo staat er dat vulpunten tenminste vier meter verwijderd moeten zijn van openbare doorgangswegen of de directe omgeving van gebouwen en dat zij bij elkaar dienen te staan. Ook brandblusapparaten die bepaalde kenmerken hebben moeten zichtbaar zijn. Het lijkt erop alsof de ondernemers niet exclusief uit vaten verkopen en ook niet helemaal voldoen aan de voorwaarden voor een pompstation.

Vorige week donderdag bij oriëntatie van districtssecretaris Edwin Pansa stond een brandblusapparaat er wel bij.

Bij een oriëntatie van de Ware Tijd in februari bleken er geen brandblusapparaten aanwezig te zijn in de omgeving van het haspelmechanisme en ook niet op de plek waar propaan verkocht wordt. Bij het bezoek van de districtssecretaris vorige week donderdag bleken die er wel te zijn. “Ze waren dichtgemaakt met kartonnen dozen. Ik weet niet waarom dat is gedaan, maar ik heb aangegeven dat het karton weg moet”, legt Pansa uit.

Eerdere meldingDe Staatsolie Power Company Suriname (SPCS) – een dochteronderneming van Staatsolie- voert als sinds 2020 het beheer over de Afobakadam. Die heeft in de persoon van directeur Eddy Fränkel in 2023 al aan de bel getrokken over de bouwactiviteiten van de ondernemer die een vergunning voor een pompstation bleek te hebben en ook nog een verdieping wilde toevoegen aan zijn pand. Fränkel, liet toen aan de krant weten: ‘Er is nu zelfs toestemming verleend aan een ondernemer om heel dicht bij de voet van de hoofddam een brandstofstation op te zetten.’ Om te bouwen wordt volgens hem ook de berghelling ontbost. ‘Deskundigen hebben mij voorgehouden dat daardoor landverschuivingen kunnen ontstaan’, aldus Fränkel destijds.

Pansa zegt aan de krant dat na deze noodkreet verschillende instanties een bezoek hebben gebracht aan het gebied. “De minister van Openbare Werken, toen Nurmohamed, was er, de brandweer, Economische Zaken, iedereen is geweest. De ondernemer scheen een bouwvergunning te hebben om nog een verdieping bij te bouwen. Dat is toen stopgezet. Maar hij mocht zijn benzine wel blijven doorverkopen.”

OngewenstSPCS laat in een recente reactie aan de krant weten dat ze commerciële activiteiten met overslag van brandbare stoffen in de nabijheid van de hoofddam en hulpdijken als ongewenst beschouwen vanwege risico’s voor veiligheid en energiecontinuïteit. “Wanneer activiteiten risico’s vormen voor veiligheid, milieu of infrastructuur, worden die signalen doorgegeven aan de bevoegde autoriteiten.”

Verder zegt SPCS dat als bijvoorbeeld een olielekkage zijn weg naar de turbines in de centrale vindt, “de centrale zonder meer stilgelegd zal moeten worden, wat zal leiden tot een totale black-out in Paramaribo en omstreken.” Op de vraag wat er zal gebeuren als een hulpdam of de hoofddam beschadigd raakt, zegt SPCS: “Overstromingsrisico’s van Brokopondo tot Paramaribo. Als een hulpdam of de hoofddam bezwijkt, zal Brokopondo tot zeventien meter onder water raken. Paramaribo zal vijf meter onder water raken. Het zal een nationale ramp zijn. Wij met z’n allen, het volk van Suriname, zullen eronder lijden.”

‘Als een hulpdam of de hoofddam bezwijkt, zal Brokopondo tot zeventien meter onder water raken. Paramaribo zal vijf meter onder water raken. Het zal een nationale ramp zijn.’- SPCS

Bronnen binnen de Commissie Ordening Kleinschalige Goudsector komen vaak in het gebied en beschrijven de situatie als “zeer gevaarlijk” en vragen retorisch “hoe kunnen vergunning gegeven worden voor zulke activiteiten?”

Het mechanisme aan het water dat brandstof bovengronds opvangt en vervoert naar vaten en de tankboot in het stuwmeer.

Pansa zegt zich ervan bewust te zijn dat er mogelijk gevaar is, maar dat er dingen gebeuren die hij ook niet begrijpt. “Achteraan bij Balingsula, waar de weg Tien Pasi loopt, zijn er twaalf hulpdammen. Daarvóór zit een securitypost van Staatsolie (SPCS…red). Toch wordt daar bij de hulpdammen naar goud gezocht en niemand houdt deze mensen tegen.”

Niets aan de handDe Ware Tijd heeft getracht een reactie te krijgen van de afdeling Brandpreventie van de Brandweer, die advies geeft voor het verkrijgen van een vergunning voor de verkoop van benzine. De algemene reactie is dat de brandweer slechts advies geeft, maar dat dit advies niet altijd wordt opgevolgd. Op de ’s die naar de afdeling waren doorgestuurd, zou nog een reactie komen. Die is uitgebleven.Ook het districtscommissariaat speelt een rol bij het advies voor het al dan niet verlenen van een vergunning. “Alle instanties zijn hier geweest om te kijken en de vergunningen zijn niet ingetrokken, dus dan is er niets aan de hand toch?”, aldus Pansa.-.