Openbaarheid uitstellen is democratie verzwakken

door

AL MEER DAN twintig jaar wordt in Suriname gesproken over de invoering van een Wet Openbaarheid van Bestuur. Even lang wordt die belofte vooruitgeschoven. Regeringen wisselen, intenties worden uitgesproken, maar concrete resultaten blijven uit. Het gevolg is een hardnekkig democratisch tekort: burgers en journalisten hebben nog steeds geen afdwingbaar recht op toegang tot overheidsinformatie.

De recente hoorzittingen in De Nationale Assemblee bieden opnieuw een sprankje hoop. Dat er inmiddels twee wetsvoorstellen op tafel liggen, is een stap vooruit. Maar de geschiedenis leert dat Suriname voorzichtig moet zijn met optimisme. Op 26 maart 2021 werd een duidelijke toezegging gedaan door toenmalig parlementsvoorzitter Marinus Bee als hoofdspreker tijdens een door DA’91 georganiseerde discussieavond. Onder zijn voorzitterschap zou het parlement de Wet Openbaarheid van Bestuur realiseren, beloofde hij. Die belofte strandde uiteindelijk in goede bedoelingen en half werk.

Het is precies die cyclus van aankondiging zonder uitvoering die het vertrouwen van burgers in de overheid ondermijnt. Transparantie is geen luxe, maar een fundament van behoorlijk bestuur. Zonder toegang tot informatie is controle op macht onmogelijk. Dat raakt niet alleen journalisten, maar iedere burger die wil weten hoe besluiten tot stand komen, hoe publieke middelen worden besteed en wie waarvoor verantwoordelijk is.

De oproep van de Surinaamse Vereniging van Journalisten deze week tijdens een hoorsessie onderstreept dat punt terecht. Een wet op openbaarheid moet meer zijn dan symboliek. Zij moet helder, werkbaar en vooral afdwingbaar zijn. Termijnen voor informatieverstrekking moeten concreet zijn, uitzonderingsgronden beperkt en misbruik ervan uitgesloten. Anders dreigt opnieuw een papieren werkelijkheid waarin transparantie wordt beloofd, maar niet geleverd.

Tegelijkertijd is het van belang dat de praktische uitvoerbaarheid serieus wordt genomen. Overheidsinformatie is in Suriname vaak versnipperd en niet centraal ontsloten. Dat mag echter geen excuus zijn om het recht op informatie te verzwakken. Integendeel, het is juist een reden om de informatiehuishouding van de overheid structureel te verbeteren. Een moderne staat kan niet functioneren zonder een systeem waarin informatie toegankelijk, geordend en controleerbaar is.

De inzet van de commissie van rapporteurs is daarom cruciaal. Zij moet niet alleen luisteren, maar ook knopen doorhakken. Elke verdere vertraging bevestigt het beeld dat transparantie ondergeschikt is aan politieke gemakzucht. Dat is een gevaarlijke ontwikkeling in een tijd waarin vertrouwen in instituties onder druk staat.

Een Wet Openbaarheid van Bestuur is geen gunst van de overheid aan de samenleving. Het is een recht van de burger en een plicht van de staat. Zolang dat niet wettelijk is verankerd en in de praktijk wordt gebracht, blijft de democratie in Suriname onvolledig.

De vraag is dan ook niet óf deze wet er moet komen, maar waarom het zo lang heeft mogen duren. En belangrijker: of het parlement deze keer de politieke wil toont om woorden om te zetten in daden.-.